Çalışan Anneler ve Suçluluk Duygusu

Annelige terfi 3Günümüzde kadınlar kariyerleri, aile bütçesine katkıda bulunmak, ekonomik özgürlüklerinin olması gibi birçok farklı sebepten iş hayatında bulunmaktadırlar. Hamilelik sürecinden sonra iş hayatına geri dönen annelerin bir çoğunda benzer sorunlar görülmektedir.  “Ben yanlış mı yapıyorum?”, “Çocuğum evde bensiz ne yapacak?”, “Ben iyi bir anne miyim?” gibi sorular daha çeşitlendirilebilir. Annelerin kendilerine sordukları bu soruların altında suçluluk duygusu göze çarpmaktadır.

Yapılan bir araştırma, kadınların hissettikleri suçluluk duygusunun hemen hemen her gün görüldüğünü öne sürmektedir (Nowak, 1999).   Hissedilen suçluluk duygusu çoğu zaman belirli bir olaya bağlı değildir. Genelde sorumlukların düzgün ve yeterli bir biçimde yerine getirilmediğine dair olan inançtan kaynaklanır. Özellikle çalışma yaşamında yer almalarının çocukları için sakıncalı olduğunu düşünen iş kadınlarının suçluluk duyguları yüksektir ve hayatlarına yansıyan çatışmalar oldukça fazladır.

Annenin çocuğunu bırakıp işe gitmesinden öte bunu nasıl anlamlandırdığı çok önemlidir. Eğer anne bu durumdan suçluluk duyuyorsa bunu çocuğuna yansıtacaktır. Ayrıca, duyulan suçluluk duygusu ile birlikte anne her şeyi üzerine almak ister ve bu noktada bir diğer stres faktörü ortaya çıkar. Her şeye yetebilmeye çalışan anne bir zaman sonra tükenmişlik duygusu ile başbaşa kalabilir. Dolayısı ile bunu önlemek için, çalışan anne yakın çevresinden yardım isteyebilir  ve babayla iş bölümü yapabilir. Annenin tükenmişlik duygusunu yaşamadan bunun önüne geçilmesi çocuk için çok önemlidir.

Öte yandan, çalışan annelerin duyduğu suçluluk duygusundan dolayı çocukların her istediklerini yaptıkları, her şeylerine evet dedikleri de görülmektedir. Hatta daha çocuğa pek çok ödülü bir şey istemeden vermekte ayrıca zaman zaman da sınır koymamaktadır. Ancak bu durum çocuğu olumsuz etkilemektedir.

Çocuk açısından bir diğer önemli husus ise, onunla ne kadar vakit geçirildiğinden çok ne kadar kaliteli zaman geçirildiğidir. Çocukla vakit geçirmekle, çocukla kaliteli zaman geçirmek farklı iki kavramdır. Çocukla kaliteli zaman geçirmek demek, çocuğun ihtiyaçlarının karşılandığı, onun gerçekten dinlendiği, onunla oyun oynanan ve sohbet edilen zaman dilimidir. Çalışan anne iş bölümü sayesinde, çocuk ile kaliteli zaman geçirecek alanı yaratabilecektir. Bu da iş ve ev arasında denge kurmasına yardım edecek, tükenmişlik duygusunu azaltacaktır.

Yukarıda bahsedilen ve farklı sebeplerden dolayı hissedilen suçluluk duygusunu ortadan kaldırabilmek için ufak ipuçlarını tekrarlayabiliriz.

–        Çocuk aile büyüklerinden birine bırakılmayacaksa okula başlayana kadar güvenilen bir bakıcıya bırakılması, annenin kendini işyerinde rahat hissetmesi için büyük önem taşımaktadır.

–        Çocuğun yaşı ile orantılı olarak paylaşımlarda bulunmak önemlidir. Daha küçük yaşlarda, onunla oyun oynayıp kişisel ihtiyaçlarını karşılamak öncelik kazanırken, daha büyük yaşlardaki çocuklarda günü hakkında konuşmak, birlikte ödev yapmak ve dışarıda aktiviteler yapmak paylaşım açısından önemlidir.

–        Çalışan annenin dinlenmesi ve kendine zaman ayırabilmesi çocuğu ile kaliteli zaman geçirebilmesi için çok önemlidir.

–        Aile bireyleri ile iş bölümü yapması annenin iş yükünü hafifletmekte, dolayısı ile iş kadını ve anne rolü dengeli bir şekilde devam edebilmektedir.

–        Yine çocuğun yaşı ile doğru orantılı olarak sorumlukların ev içerisinde de bölüştürülmesi ev içerisindeki bütünlük için önemlidir. Örneğin, masayı kurmada anne ile birlikte çocuğun da görev alması ya da masanın tüm aile bireyleri ile beraber toplanması.

–        Çalışan anne olunduğundan dolayı ona hayır denmez düşüncesinden vazgeçmek çok önemlidir. Çocuğa hiç sınır koymamakta onun için tehlikelidir.

–        Çocuğun özel günlerinde (Doğum günü, gösteri günü, mezuniyet, vb.) onun yanında bulunmak, onun mutluluğunu ve heyecanını paylaşıyor olmak önemlidir.

Nancy Koen Levi

Uzman Klinik Psikolog

Kaynakça:

Bo, I. (2006). Working Life and Family Life. Community, Work and Family, 2(9), 123-141.

Elvin-Nowak, Y. (1999). The Meaning of Guilt: A phenomenological description of employed mothers’ experiences of guilt. Scandinavian Journal of Psychology, 40, 73-83.

Grönlund, A. ( 2007). More Control, Less Conflict? Job Demand- Control , Gender and Work- Family Conflict. Gender, Work and Organization 14(5), 477-497.

Guendouzi, J. ( 2006). “The Guilt Thing”: Balancing Domestic and Professional Roles. Journal of Marriage and Family, 68 , 901-909.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s