Çocuk Yetiştirirken Sevgi-Disiplin Dengesi

Beklemek cocuk icinÇocuklarımızı yetiştirirken sevgi ve disiplin dengesini nasıl kurmalıyız? Bu soru günümüzde birçok anne ve babanın sıklıkla sorduğu sorulardan bir tanesi. Dengenin bir tarafını oluşturan sevgi boyutu, başta çocuğa karşı gösterilen sevgi, şefkat, ilgi, hoşgörü ve yakınlığı içeriyor. Çocuk ile yaşanan sıcak ve sevgi dolu yakınlaşmaların olduğu anlar, anne-baba-çocuk arasındaki duygusal bağın kurulabildiği keyifli anlar. Anne ve babalar, bir yandan bu eşsiz anların ve çocuk ile olan paylaşımların her iki taraf için olumlu getirilerini düşünürken, bir yandan da kendilerine “Peki ama disiplini nasıl sağlayacağım?”, “Sevgimi ve ilgimi çok fazla gösterirsem çocuğum şımarır ve sözümü dinlemez mi?” gibi kaygı içeren sorular soruyorlar.

Araştırmalar çocuğun gelişiminde en olumlu sonuçları getiren ebeveynlik biçiminin sıcaklık ve disiplin dengesinin kurabildiği türdeki ebeveynlik stili olduğunu gösteriyor. Çocukta özgüven, empati, duygu düzenleme becerileri ve olumlu sosyal beceriler gibi özelliklerin gelişiminde bu dengeye önem veren ebeveynlik becerileri çok etkili.  Örneğin, anne ve babanın çocuğa karşı koşulsuz sevgi göstermesi öncelikle çocukta olumlu benlik algısının gelişimine ve özgüvenin artmasına neden olurken, çocuğu diğer kişilerle olan sosyal ilişkilerinde de başarıya götürüyor.  Diğer bir taraftan, anne ve baba olarak çocuğa yaşına uygun belirli sınırlar ve kurallar koymak da dengeli ebeveynliğin diğer bir boyutu. Örneğin, çocuğa tüm isteklerinin istediği anda gerçekleşemeyeceği (istediği bir oyuncağa ya da izine hemen sahip olamayacağı gibi) mesajını vermek ve diğer kişilere zarar vermemek konusunda kurallar koymak gibi.

Anne ve baba çocuğa çok sıkı bir disiplin uyguladığında ise, bu durum çocuğa hayatının hiçbir alanında kendi seçme özgürlüğünün olmadığı mesajını verebiliyor. Anne ve babayla olan duygusal bağda ve onlara olan güven duygusunda zedelenmeye yol açarak, ilerleyen yaşlarda aile içi iletişimde ve paylaşımlarda azalmaya neden olabiliyor. Çocuğun aile içindeki sıkı bir kontrol sistemi içerisinde hata yapmasına izin verilmemesi, duygusal gelişimindeki olumsuzlukların yanında özellikle yaptığı hatalardan ders alamamasına ve problem çözme becerilerinin gelişiminde yetersizliklere yol açabiliyor.

“Ben çocukken anne ve babam bana karşı çok sert bir disiplin uyguladılar. Şimdi ben kendi çocuğuma bunları yaşatmak istemiyorum, çocuğuma kural koymaktan ve hata yaptığında onu cezalandırmaktan kaçınıyorum.’’ Çocuğumu üzerim, kırarım, incitirim diyerek, ona gerekli durumlarda “hayır” demekten korkan anne ve babalar, istemeyerek de olsa, çocuklarının gelişimlerine zarar verebiliyorlar. Çocuğun yaşına uygun, tutarlı ve yeterli düzeyde bir disiplinin olmadığı durumlarda, sıkı disiplin uygulanan durumdakine benzer olumsuz sonuçlara doğabiliyor. Sınırların ve kuralların olmadığı bir ortam, çocukta güvensizlik hissi, sınırları öğrenmede ve kendini kontrol etmede zorluk,  sosyal ilişkilerde sorunlar gibi birçok istenmeyen sonucu da beraberinde getiriyor. Bu şekilde yetiştirilen bir çocuk, ilerleyen yaşlarda gerçek dünyanın sınırları ve kuralları ile karşılaştığında, sorunlar ile baş etmekte güçlük çekebiliyor.

Anne ve baba olarak çocuğu kırmadan ve zorlamadan, ona doğruyu ve yanlışı öğretmeye çalışmak, olumlu ve olumsuz davranışlarındaki neden-sonuç ilişkilerini açıklamak, çocuğa seçim şansı tanımak (çocuğun ne renk kıyafet giyeceğine kendi karar vermesi gibi) ve en önemlisi tüm bunları uygularken anne ve baba şefkatini ve sıcaklığını eksik etmemek, sevgi ve disiplin dengesini kurma yolunda en temel adımları oluşturuyor.

Uzman Gelişim Psikoloğu Aslı Candan Kodalak
 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s