Çocuklarda Empati Gelişimi ve Ebeveynlik

Prens ve prensesEmpati, çocuğun sosyal ve duygusal gelişimi ile sosyal uyumunda önemli rol oynayan bir beceridir. Yaş ile birlikte gelişen empati becerisi, okul öncesi dönemde öncelikle başkalarının duygularını anlamak (örn. üzüntü) ile sergilenirken, ilerleyen yaşlarda çocuklarda sosyal koşulların farkındalığı (örn. yoksulluk) ile gözlemlenebilir.

Başkalarının yaşadığı durum, düşünce ve duyguların farkında olmak ve onları anlamlandırmak, çocuğun sosyal ilişkilerinde daha başarılı olmasına yardımcı olur. Olaylara diğer bir kişinin bakış açısı ile bakabilmek, çocuğun sosyal ortamlardaki davranışlarını düzenlemesinde ve arkadaş ilişkilerinde oldukça etkilidir. Empati becerisi gelişmiş olan çocuklar, işbirliği ve yardım etme gibi olumlu sosyal davranışlar göstermeye empati düzeyi düşük olan çocuklara göre daha fazla eğimlidirler. Sosyal beceriler konusunda yetersiz olan çocuklar ise hem arkadaş hem de okul ortamında güçlüklerle karşılaşmakta, arkadaşlar tarafından reddedilme, davranış problemleri ve okul başarısızlığı gibi pek çok olumsuz durumla karşılaşabilmektedirler.

Sosyalleşme sürecinde, çocuğun anne ve baba ile olan ilişkisi, ileride oluşacak diğer ilişkileri için de temel görevi görür. Sağlıklı ve samimi bir iletişim ve etkileşim, çocuğun benlik gelişiminde ve özgüvenin oluşumunda etkilidir. Çocuğun dünyasını, onun gözleriyle görebilmek için anne ve babanın da kendisini onun yerine koymaya çalışmaları, çocuğun yaşını ve gelişimsel özelliklerini göz ardı etmeksizin yaşadığı durum karşısında neler hissedebileceğini anlamaya çalışmaları önemli bir empati becerisidir ve başlangıç noktası olarak görülebilir.

Araştırmalar, aile içindeki sosyalleşme sürecinde özellikle annenin ebeveynlik davranışlarının çocuktaki empati becerisinin gelişimine temel hazırlayıcı görev üstelendiğini göstermektedir. Sevgi dolu, duyarlı, destekleyici, empati kurabilen ebeveynlerin, çocuklarına sevgi ve merhamet gibi değerlerin önemini öğretmek konusunda daha başarılı oldukları görülmektedir. Bu tarz bir yaklaşım içerisindeki ebeveynlerin çocukları da diğer kişilerin yaşadıkları durumlara karşı daha duyarlı davranacaklardır. Anne ve babaların çocuklarına kendi duygularını ve başkalarının duygularını tanımlamayı öğretmeleri, olumlu ve olumsuz davranışlar gösterdiklerinde başkalarının duygularını nasıl etkileyecekleri konusunda yol gösterici olmaları çok önemlidir. Bu konuda çocuğa yapılan her türlü bilgilendirme ve ona model olarak örnek davranışlarda bulunma empati gelişimini destekler.

Bebeklik döneminden itibaren, sıcak ve duyarlı bir ebeveynlik yaklaşımına sahip olmak, çocuğun işbirliği ve yardım etme gibi olumlu davranışlarını fark etmek, bunlara dikkat çekmek ve bu davranışlar için övgü içeren, cesaretlendiren yorumlarda bulunmak, anne ve baba olarak başkalarına yardımcı olmak ve bunu çocuk ile paylaşmak, olaylar karşısında hissettikleri kendi duygularından bahsetmek, çocuğa kendi duyguları ve başkalarının duyguları hakkında ne düşündüğünü sormak, çocuğun olumlu ve olumsuz davranışları ile ilgili sebep-sonuç ilişkisini açıklayıcı konuşmalar yapmak, hem olumlu hem de olumsuz olay ve durumların konuşulabildiği bir aile ortamı yaratmak, çocuğun yaşıtlarıyla vakit geçirebileceği ve paylaşımda bulunabileceği etkinlik ve ortamlara katılmasına destek olmak, çocuğun empati becerisini geliştirerek, sosyal gelişimini ve uyumunu güçlendirecek ebeveynlik davranışlarından bazılarıdır.

Sıklıkla uygulamanız dileğiyle…

Uzman Gelişim Psikoloğu Aslı Candan Kodalak

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s