Okul Yaşamında Zorbalık Nasıl Önlenebilir?

Zorbalık, güç ya da dayanıklılığın eşit olmadığı kişilere karşı kasıtlı yapılan, tekrar eden ve fiziksel, sözel ya da duygusal saldırı içeren bir davranıştır. Erkek çocuklarda daha çok fiziksel zorbalık görülmektedir; kız çocuklar arasında ise zorbalık çoğunlukla sosyal dışlama olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bully

Zorbalık, yıllar boyunca okul ve iş yaşamının bir parçası olmuştur. Yine de yakın geçmişte, erişilebilirliği gittikçe artan teknoloji ve sosyal medya, zorbalık için yeni bir alan yaratmıştır. Sanal zorbalık, internet üzerinden ya da cep telefonları aracılığıyla yapılan zorbalıktır. Facebook, MySpace, Tumblr ve Formspring gibi internet siteleri, çocukların diğer çocuklara günün 24 saati boyunca zarar verebilecek ve devamlılığı olan mesajlar yollamasına olanak sağlamaktadır. Tumblr ve Formspring gibi bazı siteler, gönderen kimliğinin gizlenebildiği mesajların gönderilmesini de olanaklı kılmaktadır.

Zorbalığı önlemek ve durdurmak, çocukların korkmadan sosyal ve akademik açıdan gelişebilmesini sağlayacak güvenli ortamı yaratmak için gereklidir. Bu konuda, öğretmenlerin, ebeveynlerin ve öğrencilerin sorumluluk üstlenmeleri gerekir.

Öğretmenler ve okul yöneticileri neler yapabilirler?

Bilgili ve gözlemleyici olun: Öğretmen ve yöneticilerin zorbalığın genellikle banyo, oyun alanı, kalabalık koridorlar ve okul servislerinde yapıldığı gibi, aynı zamanda cep telefonları ve bilgisayarlar aracılığı (gözetimin olmadığı ya da kısıtlı olduğu yerler) ile de yapılabileceğinin farkında olması gerekmektedir ve bu konu ciddiye alınmalıdır. Eğer bir öğretmen sınıfta zorbalık yapıldığını gözlemlerse, bu davranışı durdurmak için hemen müdahale etmeli, olayın kaydını tutmalı ve yönetim ile paylaşmalıdır. Zorbalığa uğrayan çocuk ile zorbalığı uygulayan çocuğu ortak bir görüşme ile bir araya getirmek tavsiye edilmemektedir çünkü bu, zorbalığa uğramış çocuğu utandıracak ve korkutacaktır.

Öğrencileri ve ebeveynleri dahil edin: Öğrenciler ve ebeveynler çözümün bir parçası olmalıdır. Öğrenciler, yetişkinleri gerçekte ne olup bittiği konusunda bilgilendirebilir ve ayrıca zorbalık yapmak için kullanılan yeni teknolojileri öğretebilirler. Ebeveynler, öğretmenler ve okul yöneticileri, öğrencileri pozitif davranışlar sergilemeleri için destekleyebilir ve onlara zorbalığa maruz kalırlarsa nasıl müdahale edebileceklerini öğretebilirler. Daha büyük öğrenciler, kendilerinden daha küçük olan öğrencilere internetin güvenli kullanımı ile ilgili mentorluk yapabilir ve onları bilgilendirebilirler.

Öğrenciler ve yetişkinler için zorbalığı önleyici davranışlar belirleyin: Okul ve sınıflar, öğrencilere güvenli bir öğrenme ortamı sağlamalıdır. Öğretmenler, öğrencilere açıkça zorbalığın okulda onaylanmadığını ve bu davranışların bazı sonuçlar doğuracağını hatırlatmalıdır. Zorbalık karşıtı belgeler oluşturmak ve bu belgeleri hem öğrenci hem de ebeveynlere imzalatmak, öğrencilerin zorbalık konusunun ciddiyetini anlamalarına yardımcı olur. Ayrıca öğretmenler ve yöneticiler, arkadaş bulmada zorluk çeken öğrenciler için, arkadaşlığı kolaylaştırabilir ya da öğrencilerin dışlanmış hissetmemesi ve zorbalığın hedefi haline gelmemesi için onlara öğle yemeği sırasında yapabilecekleri işler sağlayabilirler.

Zorbalığa uğrayan çocukların ebeveynleri nasıl davranmalıdır?

Bullying 1Çocuğunuzun zorbalığa uğradığını gösteren kanıtları gözlemleyin: Çocuklar zorbalığa uğradıklarını her zaman ifade edemeyebilirler. Yırtılmış kıyafetler, okula gitme konusunda tereddütler, iştahta azalma, kabuslar, ağlama ya da genel depresyon ve endişe, zorbalığın başlıca ipuçlarıdır. Eğer çocuğunuzun zorbalığa uğradığını fark ederseniz, ona “boşver” ya da “karşılık ver” demeyin. Bunları söylemek yerine, çocuğunuzla okulda neler olduğunu öğrenebileceğiniz konuşmalar yapın. Böylece konuyu düzeltmek için gereken adımları atabilirsiniz. En önemlisi çocuğunuzun yardım edeceğinizi bilmesini sağlayın.

Çocuğunuza zorbalıkla nasıl başa çıkacağını öğretin: Yönetimsel seviyede bir şeyler yapılana kadar, çocuğunuzla birlikte, zorbalıkla zarar görmeden başa çıkabilmesi konusu üzerine çalışın. Evde, çocuğunuzun zorbalığı yapan çocuğu nasıl görmezden gelebileceğini ve/veya zorbalıkla başa çıkması için nasıl savunma stratejileri geliştirebileceğini öğrenebileceği senaryolar deneyin. Çocuğunuza, eğer zorbalığa uğrayacağından korkuyorsa, ona yardım edebilecek öğretmenleri ve arkadaşlarını belirlemede yardım edin.

Teknolojiye sınırlar koyun: Çocuklarınızı sanal zorbalık hakkında bilgilendirin ve çocuğunuza tehditkar elektronik postalara karşılık vermemeyi ve bunları başkalarına iletmemeyi öğretin. Facebook ya da MySpace’te çocuğunuzu arkadaş olarak ekleyin ve çocuğunuzun bilgisayarında uygun filtrelemeleri aktif hale getirin. Ebeveynler zorbalığı okula bildirmeli ve ilk seferde hiçbir sonuç alınamazsa okul yöneticisine yazılmış bir mektup ile taleplerini devam ettirmelidir.Ebeveynler, tüm tehditkar mesajları, elektronik postaları ve internet sitelerindeki gönderileri yazılı bir belge haline getirmelidir.

Çocukları zorbalık yapan ebeveynler nasıl davranmalıdır?

Zorbalığı başlamadan önce durdurun: Çocuklarınızı zorbalık hakkında eğitin. Çocuğunuz, sosyal işaretleri anlamada zorluk çekiyor ve yaptıklarının zarar verici olduğunu bilmiyor olabilir. Çocuğunuzun zorbalık yapmanın olumsuz sonuçlarını görmesini ve anlamasını sağlayın.

Evinizi zorbalık olmayan bir ortam haline getirin: Çocuklar davranışları ebeveynleri yoluyla öğrenirler. Saldırgan davranışlara maruz kalmak ya da evdeki fazla katı ortam, çocukları okulda zorbalık yapmaya daha meyilli hale getirebilir. Ebeveynler/bakıcılar, çocuklarıyla ve çevrelerindeki diğer insanlarla olan ilişkilerinde çocuklara olumlu örnek olacak davranışlar sergilemelidir.

Özsaygı sorunu üzerinde durum: Özsaygısı daha düşük olan çocuklar genellikle zorbalık yaptıklarında kendilerini daha iyi hissederler. Aynı zamanda popüler ve çok sevilen çocuklar bile acımasızlığa yatkınlık gösterebilirler. Çocuğunuzun acımasız olarak tanımlanabilecek davranışlarını gözlemleyin ve disiplin ile değiştirmesini teşvik edin.

Öğrencilere zorbalık konusunda ne gibi görevler düşer?

Zorbalığı ve sanal zorbalığı bildirmek: Çocukların zorbalığı güvendikleri bir yetişkine bildirmeleri önemlidir. Pek çok çocuk telefonu ya da bilgisayarı elinden alınacak korkusu ile zorbalığı söylemekten kaçınabilir. Bir yetişkin zorbalık konusunda çocuğuna mutlaka destek olmalıdır.

Zorbalığa zorbalıkla karşılık vermemek: Zorbalığa karşılık vermemek zor olabilir, ama unutmayın iki yanlış bir doğru etmez. Sinirinizi ya da gözyaşlarınızı göstermemeye çalışın. Ya sakince zorbalığı yapan kişiye durmasını söyleyin ya da oradan uzaklaşın.

Yalnız olmaktan kaçının: Mümkün olduğunca, bir öğrencinin ya da öğretmenin olmadığı ortamlardan kaçının. Tuvalete bir arkadaşınızla beraber gitmeyi ya da öğle yemeğinizi bir grupla birlikte yemeyi deneyin. Okul servisinde ön tarafa yakın oturun. Eğer zorbalık yapmayı seven çocuğun sizin her zamanki yürüme yolunuzda olduğunu biliyorsanız, alternatif bir yoldan sınıfınıza ya da öğle yemeğine gitmeyi deneyin.Size ya da diğer öğrencilere yapılan zorbalığı öğretmeninize ve/veya ebeveyninize anlatın.

Zorbalığa maruz kalan çocuklar yıpranmış, depresif ve endişeli hissedebilirler. Eğer çocuğunuz ya da öğrenciniz, gördüğü zorbalık nedeniyle okulda ya da arkadaşlarıyla sorun yaşıyorsa, bir ruh sağlığı uzmanı (Örneğin psikolog) çocuğunuza dayanıklılık ve özgüven geliştirme konusunda yardımcı olabilir. Bu, çocuğunuzun hem sosyal hem de akademik hayatında daha başarılı olmasını olanaklı kılacaktır.

Uzm. Psk. Şeyma Çavuşoğlu Itri & Gökçe Ünal

Kaynakça:

Klein, J., Cornell, D. & Konold, T. (2012). Relationships Between Bullying, School Climate, and Student Risk Behaviors. School Psychology Quarterly, 27 (3), 154–169.

Low, S. & Espelage, D. (2012). Differentiating Cyber Bullying Perpetration From Non-Physical Bullying: Commonalities Across Race, Individual, and Family Predictors. Psychology of Violence, Advance online publication. doi: 10.1037/a0030308.

Swearer, S. (2010). Bullying: What Parents, Teachers Can Do to Stop It. APA Press Release retrieved from http://www.apa.org, April 2nd, 2010.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s