“BEBEĞİM ARTIK KENDİ BAŞINA VE DÜZENLİ UYUMALI” DİYORSANIZ

Uyku, insanların hayatları boyunca öncelikli olarak ihtiyacını duyduğu bir zaman dilimidir. Uyuyarak bedenen dinlendiğimiz kadar ruhen ve zihnen de dinlenmiş oluruz. Uyku süresi kadar, uyku uyumanın kalitesi de hayatımız boyunca önem taşır. Deliksiz bir uykunun verdiği keyif ve sağlık tartışılamaz.

Uyku, gelişim sürecinde olan bir bebek için oldukça önemlidir. Yeni doğan bebeklerin uyku düzenleri 6 ile 10 hafta arasında belirli bir rutine girmeye başlar. İşte bu noktada uyku saatlerinin düzenlenmesi ve bu düzenin korunmasında özellikle annelere büyük görev düşmektedir. Öğlen ve akşam uykularının verimli geçmesi, uyku ortamının sessizliğinden düzenine kadar birçok etkene bağlıdır. Bir bebek kendi başına uyuyabildiği gibi, kardeşleriyle ya da ebeveynleri ile aynı odayı da paylaşabilir. Sesli ya da sessiz, aydınlık ya da karanlık bir ortamda uyuyabilir. Kucakta, ayakta, beşikte sallanabileceği gibi masal okuyarak da onu uyutulabilir. Bu farklılıklar, düzenli alışkanlıklara dönüştüğünde uyku için en iyisi belirlenmiş olur.

Her anne bir süre sonra bebeğine düzenli uyku alışkanlığı kazandırmak ister. Eğer bebeğinizi bütün bir gece onun yanında yatmaya veya ayakta sallamaya alıştırdıysanız ya da kucağınızdan başka bir yerde gözlerini kapamayan bir bebeğiniz varsa, onları yeni uyku düzenine alıştırmak bazen zorlu ve sabır gerektiren bir süreçtir. Çünkü yatmadan önce uyguladığınız uyutma yöntemine alıştırdığınız bebeğiniz, gece kalktığında da sizden bu yöntemi bekler. Bebeğin, uyku alışkanlığı kazanmasında, önceden belirlenmiş saatlere ve uyku programına uymak önem taşır. Aynı şekilde sizin de bu saatlere ve düzene uymanız gerekir. Alışkanlıkları değiştirmek ve uyku düzeni oluşturmak çocuğunuz büyüdükçe önemi artan bir durum olarak karşınıza çıkar.

Yaşa Göre Uyku Düzenleri

Yeni doğan bir bebek, gün içerisinde ortalama 16 saat uyur. Her uyuma birkaç saati geçmez ve günün çeşitli zamanlarında kısa ve uzun süreli olarak uyuyabilir. İlk dönemlerde düzenli bir uyku döngüsü olmayabilir. Kısa ve uzun süreli uykuların düzeni bebeğin 3. aya girmesiyle beraber yerini kısa akşam uykularına ve akşam uykusuyla kıyaslandığında daha uzun süren sabah ve öğle uykularına bırakır. Bebeğin uyku düzeni bu dönem içerisinde düzene girmeye başlar ve uyku süresi 16 saatten 13 saate iner. Bu dönemdeki en belirgin değişiklik, bebeğin gece emmesinden sonra, sabahın erken saatlerine kadar, uykusu bölünmeden ve rahatça uyumaya başlamasıdır.

Bebekler 6 aylık olduklarında genellikle uykuları daha düzenli olur. Gece uykularının süreleri eskiye göre daha uzundur ve 12-13 saati bulur. Uyuma düzeni her bebekte değişiklik gösterir. Bazı bebekler daha düzensiz uyurlar, gece uyanmaları yaşarlar. Gece uyanmaları zamanla ya da birdenbire ortadan kalkabilir. Bu dönemde bebekler, gündüz saatlerinde kısa süreli uyumalarına devam ederler.

Bebeğiniz ilk yaşını doldurduğunda 12 saatlik uyku süresinin 9-10 saatini gece uykusunda geçirir. Sabah uyumaları görülmez ancak 1 yaşındaki bir bebek için öğle uykusu vazgeçilmezdir.  Sabah uykusundan vazgeçen bebek, geceleri daha çabuk uykusu geleceği için daha kolay uykuya dalar.

2 yaşındaki bir çocuk için de ortalama gece uyku saati 9-10 saattir. Toplam ortalama uyku saati ise öğlen uykusu ile beraber 11 saati bulur. Çocuk, öğlen uykusundan kısa sürede uyanmaya başlar. Çocuklar genellikle 3-4 yaş dönemi içerisinde öğlen uykusunu bırakır. Ancak bu çocuktan çocuğa değişkenlik gösterir.

3 yaşından sonra çocuğun uyku ihtiyacı eskiye göre azalır. Bu dönemde gece uykusu 10 saat gibi bir süreyi kapsar. Gece uykuları eksik olursa çocuk bunu gündüz uykuları ile telafi edecektir.

Çocuklar büyüdükçe ortalama uyku süresinde azalmalar görülür. Ancak bebekler ya da çocuklar verilen ortalama süreden en az 2 saat az ya da fazla uyuyorsa uyku saatlerinde düzenleme yapmak uygun olacaktır.

Uyku düzenleri bebekten bebeğe değişiklik gösterir. Çünkü her bebek kendine özgüdür. ‘‘Bütün bebekler’’ için ideal olan şeklinde bir kural yoktur. Her bebek için ‘‘ayrı ayrı’’ en ideal uyku düzeni vardır.

Uyku Düzeninde Biyolojik Ritimlerin Önemi

Uyumak, uyanmak, dinlenmek, acıkmak, yemek yemek, hormonların düzenlenmesi, vücut ısısının belirlenmesi… Bu saydıklarımızın birbirleri ile olan uyumlu çalışması, her insanın kendini iyi hissetmesini sağlayan “biyolojik döngüler” olarak adlandırılır. Biyolojik döngü kavramı, 24 saat içerisinde tekrar eden biyolojik ritimleri ifade eder. Uyku evresinde beden ısımızda gözlemlenen değişiklikler, uyku sürecinin de bu döngülerden biri olduğunun kanıtıdır. Bu nedenle uyku düzeninde biyolojik ritimler, dikkat edilmesi gereken noktalardır.

Biyolojik ritimlerin düzeni hemen hemen her insanda aynıdır. 24 saatlik bu döngüler düzenli bir şekilde devam ediyorsa buna uyum sağlamak kolaydır. Ancak çeşitli çalışma şartları, uykuya önem verilmeyen ve düzensiz yaşanılan hafta sonları ya da zaman diliminde değişikliğe yol açan yolculuklar, kişilerde uyku problemlerine yol açar.

Gece az uyuyan, gündüz erken kalkan ve hep uykulu olan çocukların uyku döngülerinde bir bozukluk olma olasılığı yüksektir. Çocukların uyku problemlerinin, hangi sebeplerden kaynaklandığını bulmak önemlidir. Uyku düzensizliğinden kaynaklanıyor gibi görülen bir takım sorunların, temel sebebi bu olmayabilir. Biyolojik ritim, düzensiz uykulardan kaynaklanan bozukluklar gösterebilir ve bu uyku sorunlarına yol açar. Döngülerdeki düzensizlikten kaynaklanan uyku problemlerinin tespit edilip, düzeltilmeye çalışılması bebek ve çocuklarda uyku düzeni için önemli bir süreçtir.

Bir sonraki yazımızda bebeklere rahat ve güzel bir uyku alışkanlığı kazandırmak için kullanılan çeşitli “uyku eğitimi yöntemleri”nden bahsedeceğiz.

Hazırlayan: Psk. Ecem ÖZTUNA

Referanslar:  

Ferber, R. (2011). Çocuklarda Uyku Sorunları ve Çözümler. İstanbul: Gün Yayıncılık .

Midell, J. A. (2007). Sleep Deprived No More. Cambridge: Marlowe & Company.

Stirling, S. (2011). Çocuğunuz ve Uyku. İstanbul: Mikado Yayınları.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s