ANNE VE BABALAR KARDEŞ KISKANÇLIĞI KARŞISINDA NELER YAPABİLİRLER?


Kardeşi dünyaya gelen çocuğun kıskançlık duygusunu yaşaması doğaldır. Çünkü o güne kadar sadece kendisine ait olan anne ve babanın ilgisini şimdi başka biriyle paylaşmak zorundadır. Bu ortaklık ona kolayca, eskisi kadar sevilmediğini, yeni doğan kardeşin kendisine tercih edildiği fikirlerini telkin edebilir. Bunlarsa doğrudan doğruya kıskançlık duygularını ayaklandırır. Halbuki çocuğun kıskanmadan paylaşmayı ve daha geniş bir topluluk içinde uyumla yaşayabilmeyi öğrenmesi, sosyalleşmesi açısından büyük önem taşır. Bu yüzden, kardeş sahibi olmanın getirileri avantaj olarak görülmeli, çocuğun kişilik gelişimine zarar vermek yerine kuvvetlendirmek için kullanılmalıdır. Bunun için:

  • Kardeşi dünyaya gelmeden önce bu durumun çocuğa uygun bir dille anlatılması ve yeni duruma alıştırılması gerekmektedir. Aileye yeni bir üyenin katılacağı ve o geldiğinde evde ne gibi değişiklikler olacağı çocuğa uygun bir dille anlatılmalıdır. Bebeğin ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için annenin sürekli onun yanında olması gerektiği, aynı durumun kendisi bebekken de yaşandığı anlatılabilir.
  • Hamilelik döneminde, özellikle doğum zamanı anne hastanedeyken çocuk ihmal edilmemelidir. Anne hastanedeyken evde çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılayacak, bakımını üstlenecek yakın birinin olması ona kendini iyi hissettirecektir.
  • Çocuğun arkadaş ortamlarına girmesi ve paylaşmayı öğrenmesi, kardeşini de kabullenmesi ve onunla paylaşımda bulunabilmesini kolaylaştırır.
  • Yeni doğan bebeğe kardeşinin yanında aşırı sevgi gösterilmemelidir. Bunun yanında anne ve baba büyük çocuğa sevgilerinin azalmadığını, onu eskisi gibi sevdiklerini, ilgilendiklerini göstermelidir. Anne küçük çocuğa zaman ayırırken, babanın da aynı zamanda diğer çocukla ilgilenmesi yerinde bir davranış olacaktır. Çocuk anne ve babası tarafından eskisi gibi sevildiğine inanırsa kıskançlık duyguları zamanla söner.
  • Eve gelen misafirlere büyük çocuğu unutmamaları ve ona da ilgi ve sevgi göstermeleri hatırlatılmalıdır.
  • Çocuk kıskanmasın diye bebeği aslında istemiyormuş gibi sözler söylemek, bebek çok yaramazmış ve sürekli sorun çıkarıyormuş gibi davranmak da doğru değildir.
  • Yeni doğan çocuğun ihtiyaçlarının karşılanmasında büyük çocuğa bazı sorumluluklar verilebilir. Bebek doğduktan sonra büyük çocuğun gücünün sınırları dahilinde küçük kardeşin bakımına katılımının sağlanması büyük çocuğun da kendini bu sürece dahil hissetmesine yardım eder. Biberonla süt içirmek, bebeğe anneyle beraber mama hazırlamak büyük çocuğa verilebilecek sorumluluklara örnek olabilir. Böylelikle anne küçük çocukla ilgilenirken büyük çocuk da kendisinin ihmal edildiği duygusuna kapılmaz.
  • Anne-babaya sürekli ihtiyaç duyulan bebeklik sürecinin geçici olduğu ve kardeşi olan ilk çocuğun kendisi olmadığı çocuğa fotoğraflar yardımıyla somut bir şekilde anlatılabilir. Bunun için anne-baba kendi resimlerini ve kardeşlerinin resimlerini, küçüklüklerini, mümkünse bebekliklerini ve büyümüş hallerinin resimlerini bir kağıda iliştirebilir. Hatta çocuğun kendi bebeklik resmi ve büyüdüğünü gösteren bir-iki resim de kullanılarak kendisinin de bu dönemden geçtiği anlatılabilir.
  • Kardeşler arasındaki anlaşmazlık ve kavgalarda anne-baba hakim ya da hakem rolünde olmamalıdır. Mesele ancak çok büyümüş ve içinden çıkılması zor bir hal almışsa müdahele edilmelidir.
  • Kardeşler arasında bir kavga çıktıysa, “kim başlattı?” sorusunu sormayın. Çünkü çocuklar birbirlerini suçlayarak içinden çıkılması zor bir problemin içine sizi de çekerler. Böyle bir mesele karşısında kavganın içinde olan her çocuğa , kavganın başlamasına sebep oldukları için eşit şekilde sonuçlarına katlanabilecekleri bir yaptırım uygulanmalıdır. Mesela ortada paylaşılamayan bir top varsa, onu ortadan kaldırıp, “Siz aranızdaki problemi çözene kadar bu bende kalacak” diyerek onları çözüm aramaya teşvik edebilirsiniz.
  • Kardeşler arasındaki anlaşmazlıkta sürekli büyük çocuğa, “sen büyüksün, ablasın, ağabeysin ya da sen kızsın-erkeksin” şeklinde yüklenilmesi doğru değildir. Genelde küçük çocuklar kavga sonucunda ağlayarak annelerinin yanına gelirler ve büyük kardeşlerini suçlamaya çalışırlar. Anne-baba böyle bir durumda kesinlikle taraf tutmamalıdır. Çünkü böyle bir tutum küçük kardeşin anne-baba tarafından kollandığı ve korunduğu yargısının gelişmesine sebep olur.
  • Aile içinde birlik olma mesajları verilmeli, bazı konularda çocuklarla birlikte hareket edilmeli, onların da fikirleri alınmalıdır. Böylelikle çocuklar karşılaşılan problemlerin konuşularak ve birlikte hareket edilerek çözülebildiğini öğrenirler.
  • Kardeşler iyi geçindiklerinde övülmeli ve zaman zaman ödüllendirilmedir.
  • Kardeşlere aynı hediyeyi almaktansa, her yaşın ayrı hediyesi olduğunu, büyüyünce küçüğe de aynı türden hediyeler alınmayacağını söylemek faydalı olur.
  • Çocuklarda mülkiyet duygusunun kuvvetli olduğu dikkate alınarak mecbur kalmadıkça büyük kardeşin eşyalarını küçük kardeş kullanmamalıdır ve bebeğe bir hediye geldiğinde, büyük çocuğa da hediye verilmelidir.
  • Çocuklara mümkünse ayrı odalar, değilse ayrı dolap ya da köşeler sağlanmalıdır. Kardeşlere aynı kıyafetleri almak yerine kendi istedikleri farklı kıyafetleri almak da onların bireyselleşmesine önemli katkıda bulunur.

Hazırlayan: Uzm. Psk. Gökçe Bilici

Kaynaklar:

Bağlan, F. & Sayar, K. (2010). Koruyucu psikoloji. İstanbul: Timaş Yayınları.

Nar, E. (2005). Anne , baba ve öğretmenim beni anlayın! İstanbul: Bky Yayınları.

Saygılı, S. (2007). Çocuk psikolojisi (0-7 Yaş). İstanbul: Nesil Yayınları.

Saygılı, S. (2008). Çocuklarda davranış bozuklukları. İstanbul: Elit Kültür Yayınları.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s