KARDEŞ KISKANÇLIĞI

« Sanki daha önce hiç bebek görmediniz! » 

Kıskançlık sevilen kişinin başkasıyla paylaşılmasına katlanamamaktan kaynaklanan, içerisinde kızgınlık ve gücenme içeren karmaşık bir duygudur. Çocuğun gelişmesi ve yavaş yavaş kendine yeten bir birey haline gelmesini sağlayan, ebeveynlerin sevgi ve desteğidir. Kardeş kıskançlığının temelinde çocuğun anne-babasının yanlızca kendisini sevme arzusu yatar. Kardeşler arasında var olan kıskançlık ve rekabetten dolayı çıkan kavgalardan çoğu aile yakınmaktadır.

Küçük kardeşin dünyaya gelmesi çeşitli sebepler ve şartlar nedeniyle büyüğün küçüğü kıskanmasına yol açar. Daha önce evin tek çocuğu olarak büyümüş ilk çocukta kıskançlık daha güçlü görülür. Bazı çocuklar kardeşine fiziksel saldırılarda bulunur ve onu sevmediğini, ondan nefret ettiğini söyler. Aslında çocuğun bu davranışı bir yansıtmadır. Tepkisi küçük kardeşine değil, anne-babaya karşıdır. Çünkü kardeşi doğan çocuk her ne kadar bu anı heyecanla beklese de daha sonrasında çeşitli deneyimler yoluyla terkedilmişlik, sevgisizlik ve haksızlığa uğramışlık duygusu yaşar. İlk çocuk iki yaşından küçükse, yeni bir kardeşinin olmasından dolayı fazla kıskançlık göstermez. Kardeşler arasındaki yaş farkı arttıkça kıskançlık derecesi de artış gösterir.

Çocuklar arasında yaşanan kıskançlık ve kavgaların artması da azalması da anne babanın elindedir. Dengeli bir tutum bu tür durumların en az seviyeye inmesini ve ortadan kalkmasını sağlar. Kıskançlık, temelde terkedilmişlik duygusundan kaynaklansa da anne-babanın kardeşler arasındaki farklı özellikleri kıyaslamak gibi yaptığı bazı yanlışlar da kardeşler arasındaki kıskançlığı artırır. Mesela “Kardeşin senden küçük olduğu halde daha uslu ve akıllı, neden kardeşin gibi değilsin?” benzeri kıyaslamalar kardeşler arasında kıskançlık ve düşmanca duyguların gelişmesine yol açar. Bu ve benzeri kıyaslamalar büyük çocuğun davranışını değiştirmesine etki etmediği gibi yetersizlik ve eksiklik duygusu hissetmesine neden olur. Anne babalar çocuklarının herbirini eşit derecede sevseler de çocuklar her zaman bundan emin olamayabilirler. Dolayısıyla bu mesajı net bir şekilde çocuklara iletmek kardeşlerin arasında olumlu davranışların gelişmesi açısından önem teşkil eder.

Kıskançlık Sonucu Neler Gelişebilir? 

  • Eve küçük kardeşin gelmesiyle kendisini terkedilmiş ve yetersiz hisseden büyük kardeş, emekleme, bebeksi konuşma, altını ıslatma, tırnak yeme, parmak emme gibi regresif davranışlar sergileyebilir.
  • Kıskançlık küçük kardeşe karşı saldırganlık biçiminde de ortaya çıkabilir. Kardeşini ısırma, ağzını kapatma, üzerinden örtüsünü çekme ve uyurken gürültü yapıp onu uyandırma ve benzeri davranışlar kıskançlık sonucu oluşabilecek saldırgan davranışlara bazı örneklerdir.
  • Kıskanç çocuk huzursuz davranışlar sergileyip uyku problemleri yaşayabilir; basit sebeplerle kızıp, ağlayıp, bağırabilir. İlgi çekmeye çalışıp, anne-babasıyla yatmak isteyebilir.

Rekabetin Yararları

Kardeşler arasında rekabetin yararları da yok değildir. Kardeşler birbirlerine hayatın gerçeklerinden biriyle yüzleşmeleri için olanak sağlarlar. Bu da kişinin her zaman ilginin tümüne  ve bütün avantajlarına sahip olamayacağıdır. Ancak çocuk sevginin paylaşmakla azalmayacağını öğrendikçe huzursuzluğu ve kardeşine olan olumsuz duyguları azalır.

Kardeş ilişkileri paylaşma ve uzlaşma konusunda da çocuğa çok değerli tecrübeler sağlar. Eğer rekabet yapıcı bir şekilde çözümlenirse, çocuklar başkalarının güçlü yanlarının kişi olarak kendi değerlerini azaltmadığını öğrenir. Çocuk, kardeşiyle olan deneyimleri sonucu rahatsızlık duysa da bencillikten sıyrılır, başkalarıyla geçinmek için deneyim kazanır.

Hazırlayan: Uzm. Psk. Gökçe Bilici

Kaynaklar:

Bağlan, F. & Sayar, K. (2010). Koruyucu psikoloji. İstanbul: Timaş Yayınları.

Nar, E. (2005). Anne , baba ve öğretmenim beni anlayın! İstanbul: Bky Yayınları.

Saygılı, S. (2007). Çocuk psikolojisi (0-7 Yaş). İstanbul: Nesil Yayınları.

Saygılı, S. (2008). Çocuklarda davranış bozuklukları. İstanbul: Elit Kültür Yayınları.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s